یادگیری چه تاثیری بر ساختار مغز ما دارد؟ وقتی که مطلب جدیدی یاد میگیریم چه چیزی در مغز ما تغییر می کند؟ آیا با گذر زمان و بالا رفتن سن ما توانایی یادگیری ما از بین می رود و یادگیری ما متوقف می شود؟

این پرسشها درباره یادگیری امروزه دیگر برای ما ناشناخته نیستند، از حدود ۱۰ سال پیش که بشر توانایی مشاهده عملکرد مغز را به وسیله روشهای نوینی مانند fMRI پیدا کرد، دنیای جدیدی به روی ما در شناخت فعالیتهای مغز پیدا شد. در این میان یکی از اصطلاحاتی که خلق شده است Neu­ro­plas­tic­ity است. نروپلاستیسیتی یا «شکل­پذیری نورونی»  به معنای این است که مغز توانایی تغییر را در تمامی زمان زندگی دارد. مغز توانایی شگفت انگیزی دارد که خودش را ساختاردهی دوباره کرده و ارتباطات جدیدی بین سلولهای عصبی ایجاد کند.

چه زمانی مغز ساختاردهی مجدد می کند؟ و به عبارت دیگر خودش را دوباره خلق می نماید؟

علاوه بر عوامل ژنتیکی، محیطی که یک فرد در آن زندگی می کند و اعمالی که انجام می دهد، نقش اساسی در شکل پذیری مغز دارند. بطور کلی میتوان گفت که مغز در سه زمان تجدید ساختار می کند:

  • در ابتدای زندگی: وقتی که مغز نابالغ، خودش را شکل داده و سازماندهی می کند.
  • در زمان آسیبهای مغزی: وقتی در اتفاق یا سانحه ای (سکته یا تصادف) بخشی از مغز شما آسیب ببیند، مغز می تواند به تدریج خودش را بازسازی کند.
  • در زمان یادگیری: وقتی که شما مطلب جدیدی یاد میگیرید و آن را به حافظه خود می سپارید، ساختار مغز شما تغییر کرده و تکامل پیدا می کند.

برای مدت زیادی، باور عمومی این بود که وقتی سن ما بالا می رود، ارتباطات در مغز ثابت می شوند و امکان تغییری در آنها وجود ندارد. اما تحقیقات جدید نشان داده است که مغز هیچگاه از تغییر باز نمی ایستد و با هر یادگیری ذهن شما دستخوش تغییر می شود.

آیا می دانستید زمانی که شما در یک زمینه خاص حرفه ای و خبره می شوید، بخشهایی در مغز شما که با آن مهارت در ارتباط است، رشد می کند و بزرگتر می شود؟

به عنوان مثال بخش هیپوکامپوس در مغز رانندگان تاکسی به علت اینکه مسیرهای مختلف را یاد میگیرند، بزرگتر است؛ چرا که هیپوکامپوس بخشی از مغز است که متخصص استفاده از اطلاعات برای مسیریابی است. به عنوان مثالی دیگر، افرادی که یاد گرفته اند که به دو زبان صحبت کنند، مغز پیچیده تری دارند و بخش چپ مغز آنها که مربوط به توانایی­های زبان است، بزرگتر است.

بنابراین یادگیری در هر سنی می­تواند اتفاق بیفتد و یادگیری (در کنار سایر عوامل مثل ورزش و تغذیه مناسب) می­تواند مغز شما را فعال­تر، پیچیده­‌تر و اثربخش­تر کند.

عوامل موثر در یادگیری :

تحقیقات نشان می‌دهد مدیران موفق چهار ویژگی مشترک دارند: اشتیاق و انگیزه، خودآگاهی، کنجکاوی و آسیب‌پذیری. آن‌ها واقعاً به دنبال کسب مهارت‌های جدید هستند، خودشان را به خوبی می‌شناسند و از توانایی‌های خود اطلاع دارند، دائماً در حال فکر کردن و پرسیدن سوالات جدید هستند و اشتباهاتشان را پذیرفته و از آن‌ها درس می‌گیرند. در ادامه مطلب با عوامل موثر در یادگیری آشنا خواهیم شد:

انگیزه

یکی از عوامل موثر در یادگیری انگیزه است؛ شما یا انگیزه دارید یا ندارید، یا می‌خواهید مهارت جدید کسب کنید یا نمی‌خواهید. افراد موفق کسانی هستند که انگیزه‌شان را بالا ببرند. به آخرین باری که شرکت‌تان تغییر رویه داد فکر کنید برای مثال هنگامی که سیستم گزارش کار را تغییر داد. آیا مشتاق پذیرش آن تغییر بودید؟ احتمالاً پاسخ شما این بوده: روش قدیمی خوبه و من خیلی خوب باهاش کار می‌کنم، این تغییر هم خیلی زود عوض میشه.

هنگامی که با یادگیری چیزهای جدید مواجه می‌شویم معمولاً فقط به جنبه‌های منفی آن فکر می‌کنیم و به‌طور ناخودآگاه انگیزه و اشتیاق‌مان را از بین می‌بریم. هنگامیکه می‌خواهیم چیزی یاد بگیریم به جنبه‌های مثبت یادگیری و موفقیت‌هایی که با یادگیری آن حاصل می‌شود فکر می‌کنیم.

تحقیقات نشان می‌دهند هنگامی که به جای مشکلات به مزایای چیزی فکر می‌کنید شوق و انگیزه‌تان برای انجام آن کار بیش‌تر می‌شود. برای مثال نیکول دلتینگ روانشناس دانشگاه اوتا گروهی از بندبازان و اسکیت‌سواران را تشویق کرد درباره‌ی فوایدی که یک مهارت خاص برای آن‌ها دارد، فکر کنند و متوجه شد بعد از آن این افراد انگیزه‌ی بیش‌تری برای انجام آن مهارت داشتند.

خودآگاهی

یکی دیگر از عوامل موثر در یادگیری خودآگاهی است که دارای اهمیت بسیار زیادی می‌باشد. مدیران می‌دانند باید از دیگران فیدبک بگیرند و بدانند دیگران آن‌ها را چطور می‌بینند. اما در بحث یادگیری ارزیابی‌مان درباره‌ی خودمان، یعنی آنچه می‌دانیم و نمی‌دانیم، مهارت‌هایی که داریم و نداریم ممکن است اشتباه باشد. برای مثال در تحقیقی در دانشگاه کورنل، ۹۴% استادان دانشگاه گفته بودند کارشان بالاتر از حد میانگین خوب است اما تقریباً نیمی از آن‌ها اشتباه می‌کردند و این طرز فکرشان انگیزه‌شان برای یادگیری و پیشرفت را کاهش می‌دهد. تنها ۶% از آن‌ها تصور می‌کردند برای استاد بهتر بودن باید چیزهای بسیار بیشتری یاد بگیرند.

برای داشتن ارزیابی عملکرد درست درباره‌ی خودمان باید نظرات دیگران را نیز بشنویم. فراموش نکنید فقط به حرف‌های کسانی که کارهای شما را تایید می‌کنند توجه نکنید بلکه به نظرات مخالف و کسانی که کمبودها و اشتباهات را تذکر می‌دهند نیز گوش کنید. توجه کنید که چگونه با خودتان درباره‌ی خودتان صحبت می‌کنید، سپس صحت حرف‌هایتان را بررسی کنید. به صدای درون‌تان گوش کنید، سپس از خود بپرسید آیا این حرف درست است؟ چطور می‌توانم درستی آن را ثابت کنم؟

 کنجکاوی

یکی دیگر از عوامل موثر در یادگیری حس  کنجکاوی است. کودکان بسیار کنجکاو هستند و تا زمانیکه چیزی را یاد نگرفته‌اند دست از تلاش برنمی‌دارند.

کنجکاوی باعث می‌شوند آنقدر کاری را انجام دهیم تا آن را یاد بگیریم. افراد موفق کسانی هستند که این ویژگی کودکی خود را حفظ کرده‌اند و به جای پافشاری بر عدم‌علاقه برای یادگیری عمیق چیزهای جدید، درباره‌ی آن چیز از خود سوالات  عجیب می‌پرسند و تلاش می‌کنند پاسخ سوالات‌شان را پیدا کنند. تحقیقات نشان می‌دهد هنگامی که درباره‌ی این فکر می‌کنید که کاری را متفاوت انجام دهید تا جالب‌تر باشد، تمایل‌شان برای انجام کارهای سخت بیش‌تر می‌شود.

برای برانگیختن حس کنجکاوی درباره‌ی کاری که می‌خواهید انجام دهید سوالات چرایی و چگونگی بپرسید: چه چیزی دیگران را برای یادگیری آن اینقدر علاقمند کرده؟ با یادگیری آن چطور کارم راحت‌تر می‌شود؟ سپس سعی کنید با خواندن مقاله درباره‌ی آن، صحبت با یک کارشناس یا پیوستن به یک گروه پاسخ سوالات‌تان را پیدا کنید.

 آسیب‌پذیری

هنگامیکه کار جدیدی را اشتباه انجام می‌دهیم ممکن است فکر کنیم: از این کار متنفرم؛ چقدر احمقم؛ هیچوقت نمی‌تونم این کار درست انجام بدم؛ این افکار مانع یادگیری می‌شوند. اما بدانید که یکی از عوامل موثر در یادگیری آسیب پذیری است و افراد موفق می‌دانند آسیب‌پذیر هستند و ممکن است دچار اشتباه شوند و به جای این افکار با خود می‌گویند: ممکنه در ابتدا این کار درست انجام ندم چون قبلاً این کار انجام ندادم؛ اما می‌دونم با گذشت زمان می‌تونم این کار انجام بدم.

3 دیدگاه دربارهٔ «آیا یادگیری مغز شما را تغییر می دهد؟»

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Translate »